Ένας σημαντικός αλλά σχεδόν ξεχασμένος αρχαιολογικός χώρος βρίσκεται στο Νότιο Πήλιο, σε απόσταση περίπου 61 χιλιομέτρων από τον Βόλο, στην περιοχή του Κατηγιώργη και συγκεκριμένα στη θέση «Θεοτόκος». Πρόκειται για τα ερείπια μιας αρχαίας πόλης που πιθανότατα ταυτίζεται με την αρχαία Σηπιάδα, η οποία αναπτύχθηκε πάνω σε έναν απότομο λόφο με θέα προς τη θάλασσα.
Η περιοχή είναι γνωστή στην αρχαιολογική έρευνα ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, όταν αποκαλύφθηκαν τάφοι της γεωμετρικής περιόδου. Παράλληλα, διάσπαρτα στον χώρο εντοπίστηκαν σημαντικά αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, όπως σπόνδυλοι από δωρικούς κίονες, που μαρτυρούν την ύπαρξη μνημειακών κατασκευών στην αρχαιότητα.
Κατά τις πρώτες ανασκαφές αποκαλύφθηκε επίσης χριστιανικός ναός με εντυπωσιακό ψηφιδωτό δάπεδο, ο οποίος πιθανότατα οικοδομήθηκε πάνω σε προγενέστερο αρχαίο ναό, στοιχείο που δείχνει τη διαχρονική χρήση και σημασία της περιοχής.
Σε μικρή απόσταση από την παραλία βρίσκεται ο ναός της Θεοτόκου, ο οποίος χτίστηκε το 1807. Στην τοιχοποιία του έχουν ενσωματωθεί πολυάριθμα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη, μια πρακτική που συναντάται συχνά σε μεταγενέστερες κατασκευές σε περιοχές με πλούσια αρχαιολογικά κατάλοιπα.
Οι αρχαίες πηγές αναφέρουν επίσης ότι στην ευρύτερη περιοχή υπήρχε ο ναός της Άρτεμης Τισαίας, χωρίς όμως μέχρι σήμερα να έχει εντοπιστεί με βεβαιότητα η ακριβής θέση του μέσα από ανασκαφικές έρευνες.
Η αρχαιολογική δραστηριότητα συνεχίστηκε και τις επόμενες δεκαετίες. Τη δεκαετία του 1980 ανασκάφηκε τάφος της πρωτογεωμετρικής περιόδου, ενώ τη δεκαετία του 1990 αποκαλύφθηκαν στη βόρεια πλαγιά του λόφου τμήματα της οχύρωσης της πόλης των ιστορικών χρόνων.
Νεότερη έρευνα πραγματοποιήθηκε το 2012, με αφορμή περιστατικά αρχαιοκαπηλικής δραστηριότητας. Τότε ερευνήθηκε ένας κιβωτιόσχημος τάφος της γεωμετρικής περιόδου, ο οποίος όμως είχε ήδη διαταραχθεί, με αποτέλεσμα να έχουν χαθεί πολύτιμα στοιχεία. Παρ’ όλα αυτά, η θέση του τάφου –στη βόρεια πλαγιά του λόφου και ακριβώς έξω από το τείχος της πόλης– θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς πιθανόν υποδεικνύει τα όρια του παλαιότερου οικισμού.
Η ταύτιση της αρχαίας πόλης παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Ορισμένοι μελετητές θεωρούν ότι πρόκειται για την αρχαία Σηπιάδα, ενώ άλλοι προτείνουν ότι στη θέση αυτή βρισκόταν η πόλη «Μύραι», την οποία αναφέρει ο Σκύλακας στον Περίπλου του.
Παρά τη μεγάλη ιστορική και αρχαιολογική αξία του χώρου, η σημερινή εικόνα προκαλεί απογοήτευση. Ο αρχαιολογικός χώρος παραμένει αφύλακτος, ενώ είναι ορατές οι φθορές, ακόμη και στον χώρο των ψηφιδωτών, με τις αρχαιότητες να έχουν αφεθεί ουσιαστικά χωρίς προστασία.
Στο σχετικό βίντεο, ο αρχιτέκτονας Δημήτριος Καραγκούνης, επίτιμος προϊστάμενος του Τμήματος Αρχαιολογικών Έργων και Μελετών της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας, πραγματοποιεί ένα οδοιπορικό στον αρχαιολογικό χώρο της Θεοτόκου στο Νότιο Πήλιο, καταγράφοντας την ιστορία του τόπου αλλά και σχολιάζοντας τη σημερινή του κατάσταση.
