Φανός σημαίνει φανερός, φωτεινός. Σωροί από ξύλα στήνονται σε προκαθορισμένα σημεία, πάντα τα ίδια, δεμένα με συγκεκριμένες γειτονιές εδώ και δεκαετίες. Κάθε Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς, οι πρωτομάστορες κάθε Φανού αναλαμβάνουν τα πάντα: ξύλα, μουσική, μεζέδες, κρασί. Τίποτα δεν γίνεται χωρίς την έγκρισή τους. Η οργάνωση είναι σφιχτή, αλλά η διάθεση είναι καθαρά εθελοντική. Kανείς δεν πληρώνεται, όλοι προσφέρουν.
Τι βλέπεις όταν ανάψουν
Μόλις πέσει το σκοτάδι και πιάσουν οι φλόγες, η Κοζάνη αλλάζει πρόσωπο. Μικροί και μεγάλοι βγαίνουν στους δρόμους, πηγαίνουν από γειτονιά σε γειτονιά, ζεσταίνονται δίπλα στη φωτιά και πίνουν κρασί που μοιράζεται σε όλους. Η φωτιά καίει αδιάκοπα όλη τη νύχτα, με μόνες παρεμβάσεις αυτές που χρειάζονται για να κρατήσουν τη φλόγα δυνατή μέσα στο τσουχτερό κρύο της Δυτικής Μακεδονίας. Αυτό ακριβώς κάνει τους Φανούς να ξεχωρίζουν: δεν είναι θέαμα που το παρακολουθείς, είναι κάτι που σε τραβάει μέσα.
Τα τραγούδια που αλλάζουν διάθεση
Γύρω από κάθε φωτιά σχηματίζεται κύκλος. Ένας κορυφαίος τραγουδιστής ρίχνει τον πρώτο στίχο, οι υπόλοιποι απαντούν, χτυπώντας παλαμάκια στον ίδιο ρυθμό. Τα πρώτα τραγούδια μιλούν για αγάπη, φύση, κοινωνική σάτιρα. Όσο περνάει η ώρα και το κρασί κάνει τη δουλειά του, οι στίχοι γίνονται πιο τολμηροί σκωπτικοί, με πονηρά υπονοούμενα που προκαλούν γέλια και φωνές μέσα στη νύχτα. Οι φλόγες φωτίζουν πρόσωπα, η μυρωδιά του φαγητού σε ακολουθεί παντού, και η βραδιά κυλάει τόσο γρήγορα που δεν καταλαβαίνεις πότε ξημέρωσε.
