«Η καφετέρια του χωριού σέρβιρε 10 ελληνικούς καφέδες τα Σάββατα, με μόλις ένα άτομο προσωπικό. Σήμερα, έχει τρία άτομα για να εξυπηρετεί τον κόσμο. Aυτό τα λέει όλα». Ο Γάβρος επί δεκαετίες ήταν ένα σχεδόν εγκαταλελειμμένο χωριό που ζούσαν σχεδόν 25 κάτοικοι, με τα νεότερα παιδιά να φεύγουν για τις γύρω περιοχές όπως η Καλαμπάκα αλλά και άλλες πόλεις της Ελλάδας.
O Παναγιώτης Θεοδώρου, ένας εκ των δημιουργών της πρώτης πιστοποιημένης VF στη χώρα, από τη δεκαετία του ’80 τυχαίνει να ταξιδεύει στη Θεσσαλία και έχει μάθει την περιοχή, και οι βράχοι που βρίσκονταν εκεί «του φώναζαν “φτιάξτε φεράτες”»…
Ο ίδιος έβλεπε την περιοχή να ερημώνει και να μην έχει μέλλον. Τα νέα παιδιά έφευγαν για μεγαλύτερες πόλεις για να εξασφαλίσουν καλύτερο μέλλον ενώ ο ίδιος θεωρούσε πως το χωριό μπορεί να πάρει σάρκα και οστά και να αναγεννηθεί λόγου της VF.
Μετά από 15 χρόνια προσπάθειας των τοπικών φορέων και της Ορειβατικής Λέσχης Καλαμπάκας, ο πρώτος πιστοποιημένος «σιδερένιος δρόμος» λειτουργεί στον Γάβρο του Δήμου Μετεώρων με αποτέλεσμα να έχει μεταμορφώσει την περιοχή σε έναν ονειρικό προορισμό για όσους αγαπούν την αναρρίχηση.
Μερικά χιλιόμετρα μακριά από τα Μετέωρα της Θεσσαλίας, το χωριό Γάβρος και οι γύρω περιοχές δέχονται σχεδόν 2.500 τουρίστες-ορειβάτες που επισκέπτονται την πρώτη πιστοποιημένη Via Ferrata της Ελλάδας.
Ο «Σιδερένιος δρόμος», βοηθάει τα γύρω χωριά να αναπτύσσονται με γρήγορους ρυθμούς και να αυξάνεται ραγδαία ο τουρισμός από τους ορειβάτες στη γύρω περιοχή.
Ένα success story που ξεκίνησε από την προσπάθεια κάποιων ανθρώπων που πριν κάποια χρόνια είχαν οραματιστεί αυτό που συμβαίνει σήμερα. Ο Παναγιώτης Θεοδώρου από την πρώτη στιγμή είχε πειστεί πως το σχέδιό του θα πετύχει και όταν οι ελάχιστοι κάτοικοι του χωρίου τον έβλεπαν να χτίζει επάνω στους βράχους, το θεωρούσε “τρελό”.
Κομμάτι του παζλ της δημιουργίας του έργου είναι ο οδηγός βουνού Παναγιώτης Θεοδώρου και μαζί του οι συνεργάτες, Χρήστος Μπελογιάννης, Βασίλης Θεοδώρου, Γεράσιμος Κατσούδας έχουν βοηθήσει στην ανάπτυξη της ορειβασίας στην Ελλάδα αλλά και την «αναγέννηση» του Γάβρου.
O Παναγιώτης Θεοδώρου μιλάει στην Parallaxi για τη Via Ferrata
Τι σημαίνει η Via Ferrata και ποια η ιστορία της;
H VF είναι ο σιδερένιος δρόμος. Ένα μονοπάτι σε κάθετες βράχινες πλαγιές. Αρχικά χρησιμοποιήθηκε στις αρχές του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου στα σύνορα Ιταλίας-Αυστρίας. Η κορυφογραμμή των συνόρων ήταν μεγάλη ορεινοί όγκοι. Τα στρατεύματα έπρεπε με κάποιον τρόπο να επιτίθενται το ένα στο άλλο.
Άρχισαν να κάνουν τούνελ στα βουνά και πρόσθεσαν κάθετα σημεία στο βράχο για να μην δυσκολεύονται οι στρατιώτες με κύκλους και έτσι ανέβαιναν βράχους ύψους 300 μέτρων. Είναι σαν σκάλα αλλά χωρίς τα πλαϊνά σημεία. Το ίδιο συνέβη και κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από διάφορες χώρες.
Μεταπολεμικά αυτό εξελίχθηκε και μετατράπηκε σε τουριστική attraction με νέα υλικά πιο στατικά και φυσικά γίνονται νέες διανοίξεις με μελέτες. Όλα αυτά βοηθάνε όποιον θέλει να μάθει ένα βουνό είτε για μερικές ώρες αλλά και για μερικές μερικές με διανυκτερεύσεις.
Στο εξωτερικό η VF είναι αρκετά διαδεδομένη και υπάρχουν τεράστιες διαδρομές και οι οδηγοί βουνών κανονίζουν το που θα κοιμηθεί ο ορειβάτης αλλά και το φαγητό που θα φάνε. Οι ευρωπαίοι έχουν παιδεία σε ό,τι αφορά τον ορεινό τουρισμό εδώ και 200 χρόνια, στην Ελλάδα σήμερα γεννιέται.
Τα “σκαλοπατάκια” έχουν μια δυσκολία. Το πιο δύσκολο κομμάτι είναι το να τοποθετείς το σκαλοπάτι πάνω από το άλλο γιατί πρέπει και να κουβαλάς τα εργαλεία που είναι βαριά. Παλιά γινόντουσαν πολλά ατυχήματα αλλά εξελίχθηκαν τα πράγματα για τους κατασκευαστές και όλοι ξέρουν τι να κάνουν και που να τρυπήσουν.
Η αρχή της VF στο Γάβρο
Πριν πολλά χρόνια και μετά από πολλές συζητήσεις και ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα μέσω του δήμου Μετεώρων γεννήθηκε η ιδέα για τη δημιουργία του έργου. Αρχικά δεν είχε αυτή τη μορφή, θα γινόταν ένα αναρριχητικό πεδίο, αλλά όταν τα Μετέωρα έχουν χίλιες μεγάλες διαδρομές και ήδη είναι παγκόσμιος προορισμός, το να διαθέσει ο δήμος 160.000 για να ανοιχτούν κάποιες διαδρομές που δε θα είναι σαν τις υπόλοιπες, κάποιος που θα έρθει από το εξωτερικό δε θα έρθει για να ανέβει 80 μέτρα αλλά 300!
Κατάφερα και το άλλαξα όλο αυτό και το μεταμόρφωσα σε αναρριχητικό πεδίο – VF και αφού εγκρίθηκε, έγιναν μελέτες, χαράξεις, οικονομοτεχνικές εργασίες, έγινε ένας διαγωνισμός και μια εταιρία που συνεργαστήκαμε βοήθησε και μέσα σε 3 μήνες ολοκληρώθηκε. Τα γραφειοκρατικά ξεκίνησαν πριν περίπου 15 χρόνια και σχεδόν 4 δημοτικές αρχές…
Και στην αρχική του μορφή το έργο δεν “περπάτησε”, αν γινόταν όμως δε θα ήταν εξίσου δημοφιλείς.
Εσείς πότε αρχίσατε να ασχολείστε με την ορειβασία;
Η σχέση μου με το βουνό ξεκίνησε από μικρή ηλικία, μετά την μεταπολίτευση και αγάπησα όλη τα αθλήματα που έχουν να κάνουν με αυτό, αγάπησα τη πεζοπορία, το σκι, την ορειβασία και όσο μεγάλωνα το λάτρεψα.
Ποιες οι διαφορές σε αναρρίχηση και VF;
Μεταξύ τους έχουν μόνο ένα κοινό. Ότι ο σιδερένιος δρόμος είναι στημένος σε έναν βράχινο πύργο, τον οποίο τον διασχίζει με οποιονδήποτε τρόπο και πάντα ακολουθείς τη γραμμή που έχεις δίπλα σου με ένα χοντρό συρματόσχοινο.
Γιατί επιλέξατε το συγκεκριμένο σημείο για να δημιουργήσετε την πρώτη πιστοποιημένη VF;
Αρχικά το πρόγραμμα ήταν για εκεί προγραμματισμένο και επειδή τυχαίνει να πηγαίνω στη Θεσσαλία από το ’80, γνωρίζω την περιοχή πολύ καλά, ήταν να σαν να φώναζε εδώ και χρόνια «φτιάξτε φεράτες». Για τον κόσμο που έρχεται δείχνει στο μεγαλύτερο ποσοστό ότι τους αρέσει πολύ και ότι τους φαίνεται extreme.
Πέρυσι στο χωριό δεν κυκλοφορούσε άνθρωπος, σήμερα έχει καθημερινά σχεδόν 2.500 τουρίστες. Όταν μας έβλεπαν να τρυπάμε οι κάτοικοι μας έλεγαν «τι κάνετε;» και τους έλεγα ότι θα εξελιχθεί όλο το χωριό. Καταφτάνουν με ανθρώπους και κατακλύζουν την περιοχή, ο κόσμος μεγάλης ηλικίας μας βλέπει και χαίρεται.
Μερικά παιδιά της περιοχής που δεν ζουν πλέον εκεί αρχίζουν να φτιάχνουν μονοπάτια για να κυκλοφορεί πιο εύκολα ο κόσμος στα γύρω χωριά και μπορεί να ανακαλύψει την περιοχή καλύτερα.
Τι λέει ο κόσμος που έρχεται στην VF;
Υπάρχει ένα βιβλίο εντυπώσεων στους βράχους. Εκεί υπάρχουν μόνο θετικά σχόλια, όλοι μένουν έκπληκτοι, δεν έχω ακούσει ποτέ κάτι κακό.
Είχατε κάποιο μοντέλο από το εξωτερικό όταν σχεδιάζατε την VF;
Ως επαγγελματίες είχαμε επισκεφτεί στο εξωτερικό άλλες φεράτες και μιλούσαμε με ανθρώπους του χώρου από το εξωτερικό. Κάναμε και κάποια σεμινάρια, τεχνικά αλλά και επαγγελματικά και θα υπάρξει μέλλον με παρόμοιες δράσεις για την ενημέρωση ελλήνων.
Λέτε πως είναι η πρώτη πιστοποιημένη VF. Υπάρχουν και άλλες στην Ελλάδα που δεν έχουν πιστοποίηση;
Υπάρχουν ακόμα 4-5, όχι της ίδιας κλίμακας όμως. Η πιστοποίηση είναι κάτι πολύ συγκεκριμένο και αφορά συγκεκριμένες προδιαγραφές. Για παράδειγμα η μελέτη πρέπει να έχει γίνει γεωλογική και γεωτεχνική μελέτη στους βράχους ή ο κατασκευαστής πρέπει να έχει μια κατάλληλη εμπειρία. Η διαδρομή πρέπει να ελεγχτεί από γεωλόγο και πολιτικό μηχανικό. Δυστυχώς ή ευτυχώς δεν μπορεί να το αξιολογήσει η αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου εκτός αν είναι ορειβάτης ή ελεγκτής ή πολεοδόμος.
Είναι ασφαλείς οι υπόλοιπες VF;
Δεν είναι, έχουν συμβεί αρκετά ατυχήματα, σε μια περίπτωση ένας άνθρωπος έχασε τη ζωή του. Όχι από τη διαδρομή, αλλά από τα πάνω βράχια που έπεσαν. Αυτό σημαίνει μελέτη. .
Μπορούν να δημιουργηθούν και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας πιστοποιημένες VF;
Ή να αναβαθμιστούν αυτές που υπάρχουν; Αυτές που υπάρχουν πρέπει να καταστραφούν και να φτιαχτούν από την αρχή, είναι ακατάλληλες. Υπάρχει ενδιαφέρον για τη δημιουργία νέων σημείων αλλά χρειάζεται να βρεθεί χρηματοδότηση, Αυτά τα έργα είναι ανταποδοτικά, στο εξωτερικό το αντιλαμβάνονται, στην Ελλάδα όχι ακόμα. Όπου δημιουργηθεί κάτι παρόμοιο θα βοηθήσει πολύ τη γύρω περιοχή. Στο Γάβρο έρχονται άνθρωπο από όλο τον κόσμο και μαθαίνουν τα μέρη ενώ φυσικά βοηθάει οικονομικά όλη την περιοχή. Στο χωριό έχουν ήδη φτιαχτεί τα πρώτα Airbnb.
Το ελληνικό χωριό των 25 κατοίκων που μεταμορφώθηκε στη Μέκκα της Via Ferrata | Parallaxi Magazine
