Μια σημαντική αλλαγή μπαίνει από σήμερα 30 Μαρτίου 2026 στην καθημερινότητα των διεθνών ταξιδιών προς τη Ζώνη Σένγκεν, καθώς το νέο ευρωπαϊκό Σύστημα Εισόδου/Εξόδου (Entry/Exit System – EES) αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι συνοριακοί έλεγχοι για πολίτες εκτός ΕΕ που ταξιδεύουν για σύντομη διαμονή. Η μετάβαση στη νέα διαδικασία φέρνει περισσότερους ελέγχους, βιομετρική καταγραφή και πιθανές καθυστερήσεις, ιδιαίτερα στην αρχική φάση εφαρμογής.
Στην πράξη, το EES θα συλλέγει ατομικά και βιομετρικά στοιχεία. Στα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα, τα οποία θα λαμβάνονται στα σημεία διέλευσης των εξωτερικών συνόρων. Πρόκειται για μια αλλαγή με σαφή αποτύπωση τόσο στην ασφάλεια όσο και στην εμπειρία του ταξιδιώτη, αφού η πρώτη καταχώριση αναμένεται να απαιτεί περισσότερο χρόνο σε σχέση με τη σημερινή διαδικασία.
Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών προχωρά στη σταδιακή υλοποίηση του συστήματος, επισημαίνοντας ότι κατά την αρχική περίοδο εφαρμογής ενδέχεται να υπάρξουν σημαντικές καθυστερήσεις στη ροή των επιβατών στον διαβατηριακό έλεγχο. Για αυτό και οι ταξιδιώτες καλούνται να προσέρχονται στο αεροδρόμιο τουλάχιστον δυόμισι ώρες πριν από την αναχώρησή τους, ώστε να ολοκληρώνουν εγκαίρως check-in, έλεγχο ασφαλείας και έλεγχο διαβατηρίων όπου απαιτείται. Το ίδιο το αεροδρόμιο της Αθήνας σημειώνει ότι το EES εφαρμόζεται σταδιακά και ότι η πλήρης ανάπτυξή του στα εξωτερικά σύνορα των ευρωπαϊκών χωρών που το χρησιμοποιούν τοποθετείται στις αρχές Απριλίου 2026.
Η νέα διαδικασία δεν αφορά όλους τους επιβάτες. Το EES εφαρμόζεται σε μη πολίτες της ΕΕ που ταξιδεύουν για σύντομη διαμονή σε χώρες της Σένγκεν. Αντίθετα, δεν εφαρμόζεται στους πολίτες των ευρωπαϊκών χωρών που χρησιμοποιούν το σύστημα, ούτε και στην Κύπρο και την Ιρλανδία, οι οποίες δεν συμμετέχουν σε αυτό το σκέλος του καθεστώτος. Με άλλα λόγια, ένας πολίτης κράτους-μέλους της ΕΕ δεν περνά από τη νέα διαδικασία EES όπως ένας ταξιδιώτης από τρίτη χώρα, για παράδειγμα από το Ηνωμένο Βασίλειο ή τις ΗΠΑ.
Το σύστημα εντάσσεται στη γενικότερη ευρωπαϊκή στρατηγική για αυστηρότερη αλλά και πιο ψηφιακή διαχείριση των εξωτερικών συνόρων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει τη Σένγκεν ως έναν χώρο χωρίς εσωτερικούς συνοριακούς ελέγχους για 29 χώρες, όπου τα μεγάλα πληροφοριακά συστήματα, όπως το SIS, το VIS, το EES και το ETIAS, συνδέονται με τη λειτουργία της ασφάλειας και της διασυνοριακής κινητικότητας.
Για τους ταξιδιώτες, αυτό σημαίνει μια νέα πραγματικότητα: λιγότερες χειροκίνητες διαδικασίες στα χαρτιά, αλλά περισσότερη ψηφιακή ταυτοποίηση στο σύνορο. Για τα αεροδρόμια και τις συνοριακές αρχές, σημαίνει νέο εξοπλισμό, νέα ροή επιβατών και αυξημένες απαιτήσεις στην πρώτη φάση μετάβασης. Για αυτό και η σύσταση για έγκαιρη άφιξη στο αεροδρόμιο δεν είναι τυπική λεπτομέρεια, αλλά κρίσιμη πρακτική οδηγία, ειδικά για όσους ταξιδεύουν προς ή από προορισμούς εκτός Σένγκεν και θα περάσουν από διαβατηριακό έλεγχο.
Τι είναι Schengen και τι non-Schengen
Η Ζώνη Σένγκεν είναι ο ευρωπαϊκός χώρος στον οποίο έχουν καταργηθεί οι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών. Σήμερα αποτελείται από 29 χώρες: 25 κράτη-μέλη της ΕΕ και 4 ευρωπαϊκές χώρες εκτός ΕΕ, δηλαδή Ισλανδία, Νορβηγία, Ελβετία και Λιχτενστάιν. Αυτό σημαίνει ότι όταν ταξιδεύει κανείς από μια χώρα Σένγκεν σε άλλη χώρα Σένγκεν, κατά κανόνα δεν περνά από κλασικό συνοριακό έλεγχο σαν να έφευγε από την ΕΕ προς τρίτη χώρα.
Non-Schengen είναι κάθε χώρα που δεν ανήκει σε αυτόν τον χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας. Άρα, όταν ένα ταξίδι είναι από ή προς non-Schengen προορισμό, συνήθως απαιτείται διαβατηριακός έλεγχος στα εξωτερικά σύνορα. Στην ευρωπαϊκή πραγματικότητα, η Κύπρος και η Ιρλανδία δεν εφαρμόζουν το σύστημα EES, παρότι η Κύπρος συμμετέχει σε ορισμένες πτυχές της συνεργασίας Σένγκεν και η ενταξιακή διαδικασία συνεχίζεται.
Ποιες γειτονικές χώρες της Ελλάδας μπαίνουν στο σύστημα
Αν μιλάμε για τις άμεσες γειτονικές χώρες της Ελλάδας, δηλαδή Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βουλγαρία και Τουρκία, στο σύστημα που περιγράφεται στο άρθρο μπαίνει η Βουλγαρία, επειδή ανήκει πλέον στον χώρο Σένγκεν. Η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία και η Τουρκία δεν είναι χώρες Σένγκεν, άρα δεν συμμετέχουν στο EES ως χώρες του συστήματος.
Αν το δούμε πιο χαλαρά, σε επίπεδο ευρύτερης περιοχής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, στο σύστημα συμμετέχει και η Ρουμανία, η οποία όμως δεν είναι χερσαία γειτονική χώρα της Ελλάδα.
