Το Nowruz, που σημαίνει «νέα μέρα» στα περσικά, είναι η πρώτη ημέρα του περσικού ημερολογίου και σηματοδοτεί το τέλος του σκότους και την αναγέννηση της φύσης.
Για εμάς στο Βόρειο Ημισφαίριο, κατά την εαρινή ισημερία, σηματοδοτείται η έναρξη της άνοιξης. Αλλά για περισσότερους από 300 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, εκείνη η ημέρα είναι η αρχή μιας νέας χρονιάς. Το Nowruz είναι μια γιορτή που σηματοδοτεί την άφιξη της άνοιξης και την πρώτη ημέρα του έτους στο Ιράν, καθώς και σε άλλες χώρες της ευρύτερης περσικής πολιτισμικής επιρροής, καθώς το ιρανικό ηλιακό ημερολόγιο ξεκινά με την εαρινή ισημερία.
Το Nowruz γιορτάζεται για περισσότερα από 3.000 χρόνια, τόσο στο Ιράν όσο και στην ευρύτερη περσική διασπορά. Οι ρίζες του βρίσκονται ως εορταστική ημέρα στον Ζωροαστρισμό, μια θρησκεία που ασκούνταν στην αρχαία Περσία και θεωρούσε την άφιξη της άνοιξης ως νίκη επί του σκότους. Η γιορτή συνέχισε να είναι ζωντανή και στα χρόνια της ισλαμικής κατάκτησης της Περσίας τον έβδομο αιώνα και της παρακμής της δημοτικότητας του Ζωροαστρισμού, και εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο μέσω της διασποράς του περσικού λαού ανά την υφήλιο.
Τι είναι το Nowruz και πώς γιορτάζεται;
Η εορτή διεξάγεται την εαρινή ισημερία, αλλά πολλοί είναι αυτοί που ξεκινούν τις προετοιμασίες αρκετές εβδομάδες νωρίτερα. Τις ημέρες που προηγούνται, οι άνθρωποι που γιορτάζουν χορεύουν τελετουργικά και γεμίζουν δοχεία στο σπίτι τους με νερό, έθιμο το οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την υγεία. Έτσι λέγεται πως διώχνουν την κακή τύχη και προσελκύουν την καλή.
Την τελευταία Τετάρτη πριν από το Nowruz, πολλοί γιορτάζουν το Charshanbe Suri, μια νύχτα κατά την οποία πηδούν πάνω από φωτιές που έχουν ανάψει στους δρόμους ή πηγαίνουν από πόρτα σε πόρτα, χτυπώντας κουτάλια για να τρομάξουν την κακή τύχη και να φύγει. Οι άνθρωποι επισκέπτονται επίσης νεκροταφεία και φέρνουν προσφορές στους νεκρούς, τους οποίους κάποιοι πιστεύουν ότι επισκέπτονται πριν ξεκινήσει η εαρινή ισημερία.
Το Nowruz έχει ως επίκεντρο τη γονιμότητα και τη νέα ζωή, επομένως κυρίαρχο ρόλο στον εορτασμό έχουν οι σπόροι και τα αυγά. Τα νοικοκυριά στήνουν τραπέζια καλυμμένα με επτά συμβολικά αντικείμενα που ονομάζουν haft-seen (το «haft» σημαίνει «επτά» και το «seen» αντιστοιχεί στο γράμμα «s» στα φαρσί).
Τα επτά στοιχεία του haft-seen
Είναι το πιο γνωστό σύμβολο του Nowruz. Πρέπει πάνω στο τραπέζι να υπάρχουν επτά πράγματα που ξεκινάνε από το γράμμα «Σ», γι’ αυτό το λένε «Τα επτά σ» (haft-seen). Το ιερό βιβλίο, το Κοράνι, το οποίο το τοποθετούν στο τραπέζι για καλή τύχη, με την ευχή ο Θεός να έχει υπόψη του ώστε στο τραπέζι μας να μην λείπει τίποτα, συνοδεύει συχνά τον εορταστικό διάκοσμο, χωρίς να ανήκει στα επτά βασικά στοιχεία.
Τα στοιχεία είναι τα εξής:
-Το πρώτο είναι το σαμανάκ (samanu).
-Το δεύτερο «seen» είναι το sabzeh (βλαστημένοι σπόροι), που συμβολίζει την αγάπη, την αναγέννηση, τη γονιμότητα και την ελπίδα στο καινούργιο έτος να ευλογηθεί η γη μας και να παράξει ακόμα περισσότερα αγαθά, ώστε να είναι πιο εύκολη η επιβίωσή μας.
-Το τρίτο «seen» είναι το νόμισμα (sekkeh), που συμβολίζει τον πλούτο και τον πολλαπλασιασμό του, με τη δυνατότητα να αγοράζει κανείς κάτι. Σε ορισμένες παραδόσεις, αντί για το νόμισμα χρησιμοποιείται το σουμάκ (somaq).
-Το τέταρτο «seen» είναι «sib» (μήλο), ένα φρούτο που συνδέεται με την υγεία, την αγάπη και τη γονιμότητα.
-Το πέμπτο «seen» είναι «serkeh» (ξύδι), που συμβολίζει την υπομονή και τη σοφία.
-Το έκτο «seen» είναι «σιρ» (το σκόρδο), που συμβολίζει την καλή υγεία και έχει θεραπευτικές ιδιότητες. Συμβάλλει στη φροντίδα του οργανισμού, καθώς και στην ελπίδα να έχουμε καλή υγεία.
-Το έβδομο «seen» είναι το «senjed» (καρπός αγριοελιάς), που συνδέεται με την αγάπη και τη σοφία.
Ποιοι γιορτάζουν το Nowruz;
Το Nowruz είναι μια τελετή εορτασμού που αντέχει στον χρόνο και δεν αλλοιώνεται από τα δεδομένα της σύγχρονης εποχής. Μετά την Ισλαμική Επανάσταση του Ιράν το 1979, η νέα κυβέρνηση προσπάθησε να καταστείλει τη γιορτή από φόβο μήπως υποβαθμίσει την κρατική θρησκεία. Αλλά αυτές οι προσπάθειες απέτυχαν και το Nowruz γιορτάζεται πλέον ως επίσημη κρατική αργία στο Ιράν.
Είναι επίσης επίσημη αργία στο Αφγανιστάν, την Αλβανία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία, το Ιρακινό Κουρδιστάν, το Καζακστάν, το Κοσσυφοπέδιο, το Κιργιστάν, την επαρχία Μπαγιάν-Ολγκίι της Μογγολίας, το Τατζικιστάν, το Τουρκμενιστάν και το Ουζμπεκιστάν, και γιορτάζεται ευρέως σε μέρη όπως η Τουρκία, η Ινδία και άλλα μέρη όπου ζουν περσικές κοινότητες.
Το 2009, η UNESCO συμπεριέλαβε την εορτή στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας, σημειώνοντας ότι «Προωθεί τις αξίες της ειρήνης και της αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών και εντός των οικογενειών, καθώς και τη συμφιλίωση και τη γειτονία». Η 21η Μαρτίου αναγνωρίζεται επίσημα ως Διεθνής Ημέρα Nowruz, αν και η ίδια η εορτή γιορτάζεται μεταξύ της 20ής και 21ης Μαρτίου, αναλόγως την εαρινή ισημερία του εκάστοτε ημερολογιακού έτους.
Νέα αρχή σε όλα
Όλοι οι άνθρωποι που λαμβάνουν μέρος στον εορτασμό της Περσικής Πρωτοχρονιάς θεωρούν πολύ σημαντικό να αγοράζουν καινούργια ρούχα για την ημέρα αυτή. Χαρίζουν δώρα στους αγαπημένους τους και θεωρούν το Nowruz μια καλή ευκαιρία για να συμφιλιωθούν με όσους έχουν ψυχρανθεί οι σχέσεις τους, κάνοντας μια νέα, καθαρή αρχή. Τότε όλα ξεχνιούνται, αγκαλιάζονται, μονιάζουν και ξεκινούν το νέο έτος ανανεωμένοι, με νέα ρούχα και νέες αρχές, ακόμα και στις σχέσεις τους.
Εκείνη την ημέρα, πολλοί είναι αυτοί που καθαρίζουν εις βάθος τα σπίτια τους και επισκέπτονται τους νεκρούς τους στα κοιμητήρια, με προσφορές, φαγητά και γλυκά, ως ένδειξη τιμής. Το πρωινό αυτό, οι άνθρωποι σηκώνονται και πάνε σε φίλους και συγγενείς με δώρα και γλυκά στα χέρια, για να τους ευχηθούν καλή χρονιά.
Η 13η ημέρα -Sizdah Bedar
Την 13η ημέρα του Nowruz, την λένε Sizdah Bedar, που σημαίνει «στην 13η όλοι έξω». Όλοι πρέπει να επισκεφτούν τη φύση και τα βουνά, δεν μένει κανείς στο σπίτι του. Ακόμα και αυτοί που δεν μπορούν, με κάποιο τρόπο, με τη βοήθεια άλλων συγγενών, πάνε στα βουνά ή στα πάρκα, μαζί με φαγητά, μουσική και χορό. Όλη τη μέρα βρίσκονται έξω, γιορτάζοντας με σύμμαχό τους τη φύση, όλοι μαζί στη φύση.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΟΦΙΑ ΦΩΚΑ
ΠΗΓΗ: travel.gr
