Στην κεντρική πλατεία, την καρδιά, της Κρακοβίας, κάτω από το ζεστό φως των φαναριών και με τον κόσμο να περνά βιαστικός, γνώρισα τον Δημήτρη. Μια τυχαία συνάντηση που δεν έμεινε απλώς μια ταξιδιωτική κουβέντα, έγινε εξομολόγηση, μετατράπηκε σε μια αφήγηση με δύο πατρίδες. Ο Δημήτρης, Έλληνας της διασποράς με οικογένεια στην Ουκρανία, μιλά για ρίζες που δεν κόβονται, για πόλεμο που πληγώνει και για μια Ελλάδα που παραμένει σημείο επιστροφής. Μου μου συστήθηκε με καθαρό βλέμμα και ήρεμη φωνή:
«Καλημέρα, με λένε Δημήτρη Ιβάνοβιτς Ζουρνατζίδης (Dmytro Ivanovich Zurnachidi). Καλώς ήρθατε στην Κρακοβία.»
Κι ύστερα χαμογέλασε.Ένα χαμόγελο και μια υπόκλιση που κουβαλούσε πολύ περισσότερα απ’ όσα έδειχνε.
«Γεννήθηκα στην Ουκρανία… αλλά ο παππούς μου ήταν Έλληνας»
Ο Δημήτρης γεννήθηκε στη Ζαπορίζια της Ουκρανίας. Ο παππούς του, Έλληνας. Ένας από τους μεγαλύτερους μηχανικούς στη χώρα του. Συγγενείς στην Αθήνα. Ρίζες στη Ρόδο. Μνήμες καλοκαιριών. Οικογένεια μοιρασμένη σε δύο πατρίδες.
«Η τελευταία φορά που πήγα στην Ελλάδα ήταν πριν δέκα χρόνια, στη Ρόδο. Θέλω να επιστρέψω. Να βρω τους συγγενείς μου. Να τους μιλήσω για την οικογένειά μας που σήμερα είναι σκορπισμένη σε διαφορετικές χώρες.»
Δεν το είπε με παράπονο. Το είπε σαν υπόσχεση που πρέπει να κρατήσει. Σαν μια βαθιά επιθυμία να ξαναβρεί τις ρίζες του.
«Ο πατέρας μου είναι κοντά στο Ντονμπάς»
Η φωνή του χαμήλωσε όταν μίλησε για τον πατέρα του. «Είναι γιατρός και νοσηλευτής. Δεν κρατάει όπλο. Προσπαθεί να σώσει ζωές. Αμάχων. Και καμιά φορά στρατιωτών.»
Δεν χρειάστηκαν περισσότερα. Σε έναν κόσμο που διαλύεται, κάποιοι επιλέγουν να κρατούν τη ζωή όρθια. Η οικογένειά του ζει τη σκληρή πραγματικότητα του πολέμου. Κι εκείνος, μακριά, στην Κρακοβία, υποδέχεται ανθρώπους από όλο τον κόσμο σε ένα εστιατόριο στην κεντρική πλατεία. Με χαμόγελο.
«Να απολαμβάνετε τη ζωή σας»
Στο τέλος της κουβέντας μας, καθώς η πλατεία συνέχιζε να βουίζει γύρω μας, γύρισε και μου είπε κάτι που δεν έμοιαζε με απλή ευχή. Έμοιαζε με συμπέρασμα ζωής. «Να απολαμβάνετε τη ζωή σας. Να χαμογελάτε πολύ. Και να μη μετανιώνετε ποτέ».
Το είπε ήρεμα. Χωρίς στόμφο. Χωρίς δραματισμό. Κι όμως, μέσα σε εκείνες τις λίγες λέξεις χωρούσαν δύο πατρίδες, ένας πόλεμος και μια οικογένεια σκορπισμένη σε χάρτες. Τόσο απλό. Και γι’ αυτό — τόσο δύσκολο.
Πίσω από κάθε ταξίδι κρύβεται μια ανθρώπινη διαδρομή
Η διασπορά δεν είναι στατιστική. Είναι άνθρωποι. Είναι οικογένειες που διασχίζουν σύνορα. Είναι πατρίδες που χωρούν σε μια φράση. Είναι ρίζες που επιμένουν.
Η Κρακοβία εκείνο το βράδυ δεν ήταν απλώς ένας όμορφος προορισμός. Ήταν το σκηνικό μιας ιστορίας που θυμίζει ότι πίσω από κάθε ταξίδι κρύβεται μια ανθρώπινη διαδρομή.
