Ανάμεσα στις ανατολικές ακτές της Λευκάδας και τον Μύτικα Αιτωλοακαρνανίας, ο Καστός κάθεται στο νερό σαν να μην έχει αποφασίσει ακόμα αν ανήκει στη στεριά ή στη θάλασσα. Έξι μίλια από τον Μύτικα, ένα από τον Κάλαμο. Πέντε και κάτι τετραγωνικά χιλιόμετρα συνολική έκταση. Ο μικρότερος κατοικημένος τόπος των Επτανήσων.
Όταν το καΐκι δένει στο λιμάνι, η πρώτη αίσθηση είναι η σιωπή. Όχι η σιωπή της εγκατάλειψης, αλλά η σιωπή ενός τόπου που δεν έχει αυτοκίνητα. Οι δρόμοι είναι στενά μονοπάτια πλακόστρωτα που συνδέουν σπίτια με το λιμάνι. Κυκλοφορούν τρία-τέσσερα αγροτικά οχήματα, για τα εμπορεύματα και τους γέρους. Τίποτα άλλο. Η μετακίνηση γίνεται με τα πόδια ή με βάρκα.
Στην είσοδο του λιμανιού δεσπόζει ένας παλιός ανεμόμυλος. Ο μηχανισμός του είναι ακόμα εκεί, ανέπαφος. Σταμάτησε να δουλεύει το 1949. Πίσω του, πέτρινα σπίτια διώροφα με κόκκινες κεραμοσκεπές και χρωματιστά παραθυρόφυλλα ανεβαίνουν αμφιθεατρικά. Ασημοπράσινα ελαιόδεντρα παντού, καλύπτουν ό,τι δεν καλύπτει η πέτρα.
Πάνω στον λόφο, η μνήμη των πειρατών
Ο σημερινός παραθαλάσσιος οικισμός δεν ήταν πάντα εδώ. Ο παλιός Καστός βρισκόταν στον Άγιο Αιμιλιανό, στα 155 μέτρα υψόμετρο, τέσσερα χιλιόμετρα μακριά από τη θάλασσα. Δεν ήταν επιλογή αισθητική, ήταν επιλογή επιβίωσης. Οι Σαρακηνοί λυμαίνονταν το Ιόνιο για αιώνες, και οι κάτοικοι έκτισαν τη ζωή τους ψηλά, έξω από τη ματιά των πειρατικών πλοίων. Ο όρμος Σαρακήνικο, στη δυτική άκρη του νησιού, κράτησε το όνομά τους. Στον 19ο αιώνα, όταν οι θάλασσες ησύχασαν, οι άνθρωποι κατέβηκαν στο λιμάνι και έχτισαν από την αρχή.
Ο ζωγράφος και η κόρη του
Στο κέντρο του οικισμού, ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου έχει κάτι που δεν το συναντάς συχνά σε τόσο μικρό νησί: ένα ξυλόγλυπτο τέμπλο και ελαιογραφίες του Σπυρίδωνα Γαζή, από τους σημαντικότερους Λευκαδίτες αγιογράφους, ο οποίος είχε σπουδάσει στη Βενετία. Ο Γαζής (1835–1920) έφερε μαζί του κάτι από τη δυτική φυσιοκρατία και το έπλεξε με το βυζαντινό υπόβαθρο. Μαζί του ερχόταν και η κόρη του, η Ουρανία, βοηθός του στη δουλειά. Σύμφωνα με αναφορές, η Ουρανία κολυμπούσε τη διαδρομή Καστός-Κάλαμος.
Το νησί της ελιάς
Στο Καλικερίμι, η ψηλότερη κορυφή του νησιού, 141 μέτρα, υπάρχουν ελιές που κανείς δεν ξέρει πόσων αιώνων είναι. Οι κορμοί τους έχουν πάρει σχήματα που θυμίζουν γλυπτά. Δεν είναι υπερβολή, είναι αυτό που συμβαίνει όταν ένα δέντρο ζει χωρίς να το πειράξεις για εκατοντάδες χρόνια.
Κοντά στον Άγιο Αιμιλιανό, στα βράχια, βρίσκεται η «Φωκότρυπα», μια σπηλιά τριάντα μέτρα βάθος, με αμμουδιά στο εσωτερικό, παραδοσιακό καταφύγιο της μεσογειακής φώκιας Monachus monachus. Και αν θέλετε κάτι πιο ασυνήθιστο: στο νησί λειτουργεί το Θαλασσινό Μουσείο, με τον σκελετό μιας φάλαινας που βρέθηκε εδώ.
Τα νερά
Τα Αμπελάκια, νότια του λιμανιού, έχουν ψιλό βότσαλο και πεντακάθαρα νερά. Πιο νότια, το Φύκι, ένας μικρός όρμος που δεν χωράει πολύ κόσμο, κάτι που δεν είναι μειονέκτημα. Η Λίμνη είναι η μεγαλύτερη παραλία του νησιού, με χώρο να απλωθείς. Η θάλασσα σε όλες τις παραλίες της ανατολικής ακτής είναι καθαρή με τρόπο που σε κάνει να ξεχνάς ότι υπάρχουν θάλασσες που δεν είναι.
Χειμώνας: σαράντα άνθρωποι
Τον χειμώνα μένουν σαράντα. Κυρίως ηλικιωμένοι. Το ψωμί έρχεται από τον Μύτικα. Ο γιατρός δεν είναι μόνιμος. Κάθε καλοκαίρι ο πληθυσμός φτάνει τα πεντακόσια, καθώς επιστρέφουν οι Καστιώτες της διασποράς. Μετά σκάει Σεπτέμβριος και ο κύκλος ξανακλείνει.
Ο Καστός δεν έχει σπα, δεν έχει beach bar, δεν έχει influencer content. Έχει τρία εστιατόρια, ένα μπαρ και μερικά ενοικιαζόμενα δωμάτια. Αυτό δεν είναι η ταυτότητά του, είναι απλώς η κατάστασή του. Και για όσους έχουν κουραστεί από τόπους που έχουν σχεδιαστεί για να φωτογραφίζονται, αυτή η κατάσταση αρκεί.
Πώς να φτάσετε Καθημερινά δρομολόγια με το επιβατικό σκάφος από τον Μύτικα Αιτωλοακαρνανίας (διαδρομή 35–45 λεπτά). Θαλάσσια ταξί λειτουργούν όλο το 24ωρο. Από τη Λευκάδα, ακτοπλοϊκή σύνδεση δύο με τρεις φορές εβδομαδιαίως. Αυτοκίνητο δεν μεταφέρεται, και δεν χρειάζεται.
Φωτογραφίες: https://lefkadaslowguide.gr
