Φτάνεις αργά το απόγευμα, όταν το φως έχει αρχίσει να γέρνει πίσω από τον Χελμό και τα νερά παίρνουν εκείνο το βαθύ, σχεδόν μελανό χρώμα. Ο δρόμος ανηφορίζει από την Ακράτα, στρίβει ανάμεσα στα έλατα, και κάπου εκεί, σε μια στροφή που δεν την περιμένεις, ανοίγει μπροστά σου μια λίμνη που δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Στέκεσαι λίγο πριν κατέβεις από το αυτοκίνητο. Η σιωπή είναι τόση που την ακούς.
Μια νύχτα του 1913
Η Τσιβλού δεν είναι αρχαία. Είναι από τις πιο νέες φυσικές λίμνες της Ελλάδας, και από τις πιο νέες της Ευρώπης. Γεννήθηκε ουσιαστικά σε μία μέρα, στις 24 Μαρτίου του 1913. Ο χειμώνας του 1912 με 1913 είχε φέρει χιόνια και βροχές πολλές, και το χώμα είχε ποτίσει βαθιά. Τις μέρες πριν, μικροσεισμοί τάραζαν την περιοχή. Οι κάτοικοι της Συλίβαινας το κατάλαβαν και πρόλαβαν να φύγουν.
Την Κυριακή εκείνη η πλαγιά υποχώρησε. Τεράστιοι όγκοι χώματος και βράχου κατέβηκαν από ψηλά, έφραξαν την κοίτη του Κράθη, ισοπέδωσαν το αδειασμένο πια χωριό της Συλίβαινας και κατάπιαν μέρος του οικισμού Τσιβλού, που έδωσε στη λίμνη το όνομά της. Το νερό δεν είχε πια πού να τρέξει. Ανέβηκε, στάθηκε, και έμεινε. Μαυρολίμνη την έλεγαν για χρόνια οι ντόπιοι, για το κακό που έφερε εκείνη η κατολίσθηση.
Ο γύρος του νερού
Σήμερα στέκεται εκεί, γύρω στα επτακόσια μέτρα υψόμετρο, στις πλαγιές του Χελμού, που οι παλιοί τον λένε και Αροάνια. Η επιφάνειά της είναι μικρή, λίγο πάνω από οκτώ στρέμματα, αλλά το βάθος της φτάνει τα ογδόντα μέτρα. Η στάθμη αλλάζει ανάλογα με τη χρονιά και τις βροχές, κι έτσι κάθε φορά που γυρίζεις τη βρίσκεις λίγο διαφορετική.
Ο περίπατος στην όχθη παίρνει κάτι λιγότερο από δύο ώρες, σε σηματοδοτημένο μονοπάτι μέσα στα έλατα. Δεν χρειάζεται να είσαι ορειβάτης. Περπατάς αργά, ακούς το νερό να χτυπάει απαλά στις πέτρες, βλέπεις το βουνό να διπλώνεται ανάποδα μέσα στη λίμνη. Το φθινόπωρο, όταν τα φύλλα κοκκινίζουν, η εικόνα γίνεται σχεδόν αφόρητα όμορφη. Καλύτερα να έχεις φέρει νερό και κάτι να φας μαζί σου, γιατί εδώ δεν υπάρχει τίποτα ανοιχτό να σε περιμένει.
Τα πέτρινα χωριά τριγύρω
Λίγο πιο πάνω, καμιά δεκαριά χιλιόμετρα από τη λίμνη, κρύβεται η Ζαρούχλα. Πέτρινο χωριό, με πλατάνια και τρεχούμενα νερά, σκαρφαλωμένο στη ρίζα του Χελμού. Πιο μέσα ο Σόλος, ακόμα πιο μικρός και πιο σιωπηλός, με τα σπίτια του να κοιτούν τη χαράδρα. Είσαι σε μια γωνιά της ορεινής Αχαΐας που δεν μπήκε ποτέ στον χάρτη του μαζικού τουρισμού, και ίσως γι’ αυτό κρατάει ακόμα κάτι από τον εαυτό της. Κάθεσαι σε ένα καφενείο στη Ζαρούχλα το βράδυ, παραγγέλνεις κάτι ζεστό, κι ακούς τους ντόπιους να μιλούν για τη λίμνη σαν να είναι ζωντανός οργανισμός. Έτσι τη βλέπουν. Κάτι που εμφανίστηκε στη ζωή τους μέσα σε λίγες ώρες και άλλαξε για πάντα τον τόπο.
Την επόμενη μέρα κατεβαίνεις πάλι στην όχθη, νωρίς, πριν φτάσει κανείς. Το νερό είναι ακίνητο. Σκέφτεσαι ότι κάτω από αυτή τη γαλήνια επιφάνεια βρίσκονται ακόμα ερείπια, αυλές, δρόμοι, μνήμες ανθρώπων που έφυγαν εγκαίρως και είδαν το χωριό τους να χάνεται. Εκεί που κάποτε ζούσαν, τώρα καθρεφτίζεται το βουνό. Και η Τσιβλού, που γεννήθηκε από μια καταστροφή, σου δείχνει με τον δικό της τρόπο πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει το πρόσωπο της γης.
Φωτογραφίες: Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής
