Το πλοίο δένει στο Γαύριο με βοριά και κάτι που δεν το περιμένεις σε κυκλαδονήσι: πρασινάδα. Οκτώβρης, φως πλάγιο, οι φτέρες στις πλαγιές ακόμα υγρές από τη νύχτα. Αφήνουμε το λιμάνι πίσω και ανεβαίνουμε.
Το νησί των μονοπατιών
Το νησί κρύβει πάνω από 300 χιλιόμετρα παλιά καλντερίμια. Από το 2012 η ομάδα Andros Routes αποκατέστησε και σηματοδότησε πάνω από 240 από αυτά, ανάμεσά τους το Andros Route: μια συνεχής διαδρομή περίπου 100 χιλιομέτρων που διασχίζει το νησί από άκρη σε άκρη. Τον Οκτώβριο του 2015 η διαδρομή πήρε την πιστοποίηση «Leading Quality Trails – Best of Europe» από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Πεζοπόρων. Πρώτο νησί στην Ευρώπη με τέτοιο σήμα. Το καταλαβαίνεις με τα πόδια σου, όχι με χάρτη.
Ξεκινάμε από την Απροβάτου. Οι ξερολιθιές, τα «φραχτά» των ντόπιων, χωρίζουν το βουνό σε χωράφια εδώ και αιώνες, χτισμένες πέτρα την πέτρα, χωρίς λάσπη. Κατεβαίνουμε προς Μενίτες. Εδώ το νερό δεν είναι μέρος του σκηνικού. Τρέχει από τις πηγές μέσα από πέτρινα λιοντάρια, το ακούς πριν το δεις. Η Άνδρος έχει νερό εκεί που οι υπόλοιπες Κυκλάδες διψούν, κι αυτό εξηγεί τα ρυάκια, τους νερόμυλους, τα πλατάνια σε ρεματιές που θα ταίριαζαν στην Ήπειρο.
Πυθάρα και Σάριζα
Στη ρεματιά της Πυθάρας, το μονοπάτι χώνεται σε έναν βιότοπο με τρεχούμενα νερά που σχηματίζουν μικρούς καταρράκτες και γούρνες. Οι πηγές κατεβαίνουν από το Πέταλο, το ψηλότερο βουνό του νησιού, και το ρέμα βγαίνει τελικά Γιάλια.
Η «μικρή Αγγλία» των Κυκλάδων
Οι Στενιές αργότερα, μεσημέρι. Καπετανόσπιτα και εφοπλιστικά αρχοντικά ανάμεσα σε κήπους, σιωπηλά εκτός σεζόν. Η Άνδρος στράφηκε στη ναυτιλία τον 19ο αιώνα και μεγάλωσε πάνω στα ατμόπλοιά της. Οικογένειες καπεταναίων και εφοπλιστών χρηματοδότησαν σχολεία, δρόμους, το ίδιο το πρόσωπο της Χώρας. Γι’ αυτό οι Άγγλοι την έλεγαν κάποτε «μικρή Αγγλία» των Κυκλάδων.
Χώρα: ο Ναύτης, ο φάρος, το μουσείο
Φτάνουμε στη Χώρα το απόγευμα, με το φως να πέφτει. Στο Ρίβα, στην άκρη του πεζόδρομου, στέκεται ο Άγνωστος Ναύτης του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου, εκεί από το 1959, στη θέση αρχοντικών που ισοπέδωσαν οι γερμανικοί βομβαρδισμοί του 1943. Πιο πέρα, στη βραχονησίδα στην είσοδο του λιμανιού, ο φάρος Τουρλίτης. Λειτούργησε από το 1897, ο πρώτος αυτόματος φάρος της χώρας, γκρεμίστηκε στον πόλεμο και ξαναχτίστηκε πιστό αντίγραφο στις αρχές της δεκαετίας του ’90 από την οικογένεια Γουλανδρή, στη μνήμη της κόρης τους Βιολάντας.
Το ίδιο όνομα σε συναντά και λίγα βήματα πιο πάνω. Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή εγκαινιάστηκε τον Ιούλιο του 1979, ένα από τα πρώτα μουσεία σύγχρονης τέχνης στη χώρα, με πυρήνα έργα του Τόμπρου και νέα πτέρυγα από το 1986.
Το βράδυ το νησί σχεδόν άδειο. Τα καΐκια φύγανε, οι πηγές τρέχουν ακόμα. Αυτή είναι η Άνδρος που μένει, όταν φεύγουν οι άλλοι.
Φωτογραφίες: discovergreece.com
