Η Ελούντα κουβαλάει εδώ και δεκαετίες τη φήμη του πιο πολυτελούς προορισμού της Ελλάδας. Στα resort της έχουν περάσει βασιλιάδες, αρχηγοί κρατών και διασημότητες, και το όνομα του τόπου έχει συνδεθεί με ιδιωτικές παραλίες και σέρβις άλλης κλίμακας. Δίπλα σε αυτή τη λάμψη, όμως, ζει και κάτι πολύ πιο βαρύ: μέσα στον ίδιο κόλπο στέκει η Σπιναλόγκα, το φρούριο που έγινε λεπροκομείο, και λίγο πιο πέρα ο Άγιος Νικόλαος με τη λίμνη του. Οι διακοπές εδώ έχουν και τις δύο αυτές πλευρές.
Πολυτέλεια, χωρίς εισαγωγικά
Η Ελούντα γέμισε με μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα από τη δεκαετία του ’70 και δεν σταμάτησε έκτοτε. Βίλες με ιδιωτική πισίνα, μπανγκαλόου πάνω στο νερό, spa, μαρίνες, γκουρμέ εστιατόρια. Η περιοχή έχει συγκεντρώσει τα πιο πολυτελή καταλύματα της χώρας. Οι ιδιωτικές παραλίες και η διακριτικότητα είναι ο λόγος που τη διαλέγουν όσοι θέλουν να μη γίνονται αντιληπτοί.
Σπιναλόγκα: το φρούριο που έγινε λεπροκομείο
Στην είσοδο του κόλπου, πάνω σε μια βραχονησίδα, στέκει το ενετικό φρούριο της Σπιναλόγκας. Οι Βενετοί το έχτισαν τον 16ο αιώνα, οι Οθωμανοί το κράτησαν αργότερα, και για αιώνες κανείς δεν κατάφερε να το πάρει με έφοδο. Την ιστορία της, όμως, τη σημάδεψε κάτι άλλο: από το 1904 μέχρι το 1957 η Σπιναλόγκα λειτούργησε ως λεπροκομείο, ο τόπος όπου έστελναν τους ασθενείς με χανσενική νόσο από όλη την Ελλάδα. Οι τελευταίοι τρόφιμοι έφυγαν το 1957 για την Αγία Βαρβάρα στην Αθήνα. Τη μνήμη αυτού του τόπου την έκανε γνωστή σε όλο τον κόσμο η Βικτόρια Χίσλοπ, με το μυθιστόρημα «Το Νησί». Πας με καραβάκι από την Πλάκα ή την Ελούντα.
Η λίμνη Βουλισμένη
Στην καρδιά του Αγίου Νικολάου υπάρχει μια μικρή λίμνη, για την ακρίβεια λιμνοθάλασσα, αφού από το 1870 ένα κανάλι τη συνδέει με το λιμάνι. Οι ντόπιοι δεν μπαίνουν στον κόπο να τη λένε με το όνομά της, τη Βουλισμένη, λένε απλώς «η λίμνη», και όλοι καταλαβαίνουν. Είναι δυσανάλογα βαθιά για το μέγεθός της, και αυτό γέννησε τους μύθους: ότι δεν έχει πάτο, ότι επικοινωνεί με το ηφαίστειο της Σαντορίνης, ότι οι Γερμανοί έριξαν εκεί οχήματα και οπλισμό φεύγοντας από την Κρήτη. Η μυθολογία λέει και κάτι πιο παλιό, πως εδώ λούζονταν η Αθηνά και η Άρτεμη. Ό,τι κι αν πιστέψεις, το καλύτερο είναι να καθίσεις σε ένα από τα καφενεία γύρω της το απόγευμα.
Ο Άγιος Νικόλαος
Ο Άγιος Νικόλαος είναι μικρή πόλη με νεοκλασικά, δρομάκια που κατεβαίνουν στο νερό και ένα λιμάνι γεμάτο μπαρ και ταβέρνες. Θυμίζει περισσότερο νησί παρά κρητική πόλη. Έχει και οργανωμένη μαρίνα στο κέντρο, από τις πιο περιποιημένες της Κρήτης. Ένα ποτό στο λιμάνι το ηλιοβασίλεμα είναι σχεδόν υποχρεωτικό.
Ολούντα, η βυθισμένη πόλη
Κάτω από τη σημερινή Ελούντα κρύβεται μια αρχαία πόλη. Η Ολούς ήταν από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Κρήτης, έκοβε δικό της νόμισμα και λάτρευε τη Βριτόμαρτη και τον Δία. Σήμερα μεγάλο μέρος της είναι βυθισμένο, στον στενό ισθμό που ενώνει την Ελούντα με τη χερσόνησο Κολοκύθα· σώζονται και ψηφιδωτά από παλαιοχριστιανική βασιλική. Όταν η θάλασσα είναι ήρεμη και καθαρή, διακρίνεις τα ερείπια κάτω από την επιφάνεια.
Πλάκα και τα χωριά πίσω από τον κόλπο
Απέναντι από τη Σπιναλόγκα, το ψαροχώρι της Πλάκας έχει ταβέρνες πάνω στο κύμα και από τα καλύτερα ψάρια της περιοχής. Πιο πάνω, ο δρόμος περνάει από χωριά που ο χρόνος τα άφησε πίσω: ο Χαυγάς, μισοεγκαταλελειμμένος, με πανοραμική θέα στον κόλπο, το Καστέλλι, η Φουρνή. Κοντά στο Καρύδι στέκει η Μονή Αρετίου, αναστηλωμένη, με φρουριακή αρχιτεκτονική και ήσυχο κήπο. Ιδρύθηκε στα τέλη του 16ου αιώνα, στα χρόνια της Ενετοκρατίας, και γύρω από το όνομά της κυκλοφορούν διάφορες ιστορίες.
Το Μιραμπέλο και οι παραλίες
Ο κόλπος του Μιραμπέλου κρατάει το όνομα που του έδωσαν οι Βενετοί, «mira bello», ωραία θέα. Οι παραλίες βόρεια και βορειοδυτικά του Αγίου Νικολάου, με τα καθαρά νερά, φαίνονται καλύτερα από τη θάλασσα, αν βρεις σκάφος, ανακαλύπτεις κολπίσκους που δεν τους φτάνει ο δρόμος.
Στο τραπέζι
Η κουζίνα εδώ είναι κρητική, με ό,τι αυτό σημαίνει: ντάκος με ντομάτα και μυζήθρα, χόρτα, σαλάτες με καλό λάδι, αρνί ή κατσίκι, ντόπια τυριά όπως το λαδοτύρι. Στην Πλάκα και στα παραθαλάσσια χωριά το ψάρι είναι φρέσκο και απλά μαγειρεμένο. Και φυσικά η ρακή, ή τσικουδιά, που έρχεται στο τέλος του φαγητού, συχνά κερασμένη, μαζί με λίγο γλυκό.
Info
Το αεροδρόμιο του Ηρακλείου απέχει περίπου μία ώρα με το αυτοκίνητο από τον Άγιο Νικόλαο, και η Ελούντα είναι δέκα λεπτά πιο πέρα. Η καλύτερη εποχή είναι τέλη Μαΐου με Ιούνιο και ο Σεπτέμβρης, όταν η θάλασσα είναι ζεστή και ο κόσμος λιγότερος. Για τη Σπιναλόγκα, ξεκίνα νωρίς το πρωί, τα μεσημέρια του καλοκαιριού γεμίζει.
Φωτογραφίες: discovergreece.com
